लुक्ला जाने जहाज नचढ्नू भनेर अमेरिकी नागरिक डा. रूसलाई उहाँको परिवारले सम्झाएर पठाएको रहेछ। त्यो कुरा थाहा पाएको केही बेरपछि उहाँ हामीसँगै लुक्ला जाने सानो जहाजमा हुनुहुन्थ्यो। म पनि त्यस्तो सानो जहाजमा पहिलोपटक चढ्दै थिएँ। तल गहिरा खोँच देखिन्थे, पर हिमाल। डर लाग्थ्यो, फेरि झ्यालबाट आँखा हटाउन पनि मन लाग्दैनथ्यो।
यसपालि दसैँ र तिहारबीचको बिदामा नारायण भण्डारी, राजेन्द्र बञ्जाडे, डा. रूससँग म पनि सगरमाथा आधार शिविरको यात्रामा निस्केको थिएँ। झोलामा चकलेट, भुटेको मकै, सुन्तला विभिन्न चकलेट र जौको सातु थियो। सगरमाथाको काखसम्म एकपटक पुग्ने रहर भने झोला कस्नुभन्दा धेरै अघिदेखिको हो।
पहिलो दिन: लुक्लाको छोटो रनवे
२४ अक्टोबरको बिहान लोकन्थलीबाट निस्केका हामी लुक्ला पुग्दा दिउँसो ढल्किसकेको थियो। पहाडको पाखामा बसेको तेन्जिङ हिलारी विमानस्थलको रनवे जम्मा ५२७ मिटर लामो छ। त्यसको एउटा छेउ अर्कोभन्दा उँचो छ। जहाज ओर्लिएपछि त्यो छोटो, ढल्केको रनवे हेर्दा डा. रूसको परिवारले किन त्यसो भनेको रहेछ भन्ने बुझ्न सकिन्थ्यो। वरिपरि हिमाल खुलेका थिए। मानौँ, हाम्रो स्वागत गर्न हिमालहरू लुक्लाको उत्तरी पाटोमै मुस्कुराउँदै उभिएका थिए। अब त्यही भूगोललाई आफ्नै पाइलाले पार गर्ने पालो थियो।
लुक्लाको एउटा रेस्टुरेन्टमा खाजा खाएर फाक्दिङतिर लाग्यौँ। बाटो कतै खोलासँगै बग्लाजस्तो गरी तल झर्थ्यो, कतै झोलुङ्गे पुल चढेर अर्को पाखो समात्थ्यो। बस्तीहरू पार गर्दै फाक्दिङ पुग्न तीन घण्टाभन्दा बढी लाग्यो। त्यहाँस्थित स्टार लजमा बासको व्यवस्था पहिल्यै तय गरेका थियौँ। सञ्चालकसँग केहीबेर कुरा गर्यौँ। दिनभरको उडान र हिँडाइपछि चार जना एकै ठाउँ बसेर खाना खाँदा बल्ल यात्राको पहिलो दिन पूरा भएको जस्तो लाग्यो।
दोस्रो दिन: दूधकोशीको आवाजसँगै
फाक्दिङमा ब्रेकफास्ट गरेर बिहान नौ बजेतिर नाम्चेतर्फ लाग्यौँ। कतै दूधकोशी आँखैअगाडि बग्थ्यो। कतै बाटो उक्लिएर नदी देखिन छाड्थ्यो, आवाज भने तलबाट आइरहन्थ्यो। एउटा पुल तरेर केही माथि पुग्दा अघि हिँडेको बाटो खोलापारि देखिन्थ्यो। यसरी फर्केर हेर्दा आफू कति हिँडेछु भन्ने थाहा हुन्थ्यो।
बाटोमा बौद्ध मन्त्र कुँदिएका ढुङ्गा, माने र स्तूप भेटिन्थे। कतै उकालोले रोकिनुपर्थ्यो, कतै ढुङ्गामा कुँदिएका अक्षर हेर्न आफैँ रोकिन्थ्यौँ। नाम्चे नजिकिँदै जाँदा उकालो लामो लाग्न थाल्यो। बजार पुग्दा साँझ परिसकेको थियो। हिमाल हेर्न भोलिको उज्यालो कुर्नुपर्ने भयो। त्यस साँझ तातोपानीले नुहाएर आराम गर्न पाउनु नै ठूलो आनन्द थियो।
तेस्रो दिन: हामी बस बसेको नाम्चेको होटलको
झ्याल खोल्दा हिजो साँझ अँध्यारोमा आइपुगेको नाम्चे खुल्यो। पहाडको काखमा तहै तह बसेको बजारमाथि सेता हिमाल थिए। घाम पहिले माथिल्ला चुचुरामा लागेको थियो। म केहीबेर झ्यालमै अडिएँ। बिहानको खाजा खाई बजार क्षेत्रको रमणीय छोटो यात्रा पछी हामी गन्तब्यतर्फ हिँड्न निस्केर बजारमाथिको डाँडामा पुगेपछि फेरि रोकियौँ। यसपटक फोटो खिच्न। सेता हिमाल देख्दा जतिबेला पनि फोटो खिच्न मन लाग्ने रहेछ। हरेक फोटोको पृष्ठभूमिमा हिमाल नै राखेर फोट खिच्न खोजिँदो रहेछ। सेतो हिउँले ढाकेको हिमाले देख्दा आँखा र मन दुबै तृप्त हुने रहेछ।
क्याङ्जुमा र सानासा हुँदै फुन्की तेङ्गातिर पुग्दा झोलाबाट चकलेट, भुटेको मकै र चकलेट निकाल्यौँ। बीचबीचमा खाँदै, गफ गर्दै हिँड्यौँ। दूधकोशी किनारमा लन्च गरेपछि तेङ्बोचेको ठाडो उकालो सुरू भयो। अघिसम्म गफ गर्दै हिँडेका हामी अब केही पाइला चालेर सास फेर्न रोकिन्थ्यौँ। जंगलबीचको उकालो सकिएर तेङ्बोचे पुग्दा साँझको घाम हिमालका टुप्पातिर सरिसकेको थियो।
त्यो रात द हिमालयन लक्जरी रिसोर्टमा बस्यौँ। साँझ गुम्बा पुग्दा मणि रिम्दु पर्वको तयारी चलिरहेको थियो। विभिन्न ठाउँबाट मानिसहरू आइरहेका थिए। दिनभरि उकालोमा आफ्नै सास सुनिरहेको मलाई गुम्बा परिसरको चहलपहलमा केहीबेर बस्न रमाइलो लाग्यो। भोलि पर्व पनि हेरौँला भन्ने मन थियो।
चौथो दिन: दिङ्बोचेमा घामको रङ फेरिँदा
तेङ्बोचेमा बिहान हिमालमाथि घाम लागेको हेर्यौँ। गुम्बामा पर्वको चहलपहल बढ्दै थियो। मौसम फेरिन सक्ने खबरले भने हामीलाई अघि बढ्न हतार भयो। मणि रिम्दु हेर्ने रहर त्यहीँ छाडेर पाङ्बोचे र सोमारे हुँदै दिङ्बोचेतिर लाग्यौँ।
माथि उक्लँदै जाँदा जंगल पातलियो र खुला पाटन देखिन थाले। आँखाले परसम्म हेर्न पाउँथ्यो। खुट्टाको चाल भने बिस्तारै घट्दै थियो। छोटो उकालोमा पनि अडिएर सास फेर्नुपर्थ्यो।
दिङ्बोचे पुग्दा फ्यामिली लजका सञ्चालक हामीलाई स्वागत गर्न लोबुचेबाट आउनुभएको थियो। दिङ्बोचेको माथिल्लो भेगबाट तल बस्ती र माथि आमादब्लमसहितका हिमाल एकै नजरमा देखिन्थे। साँझको घाम पर्न छाडेका पाखा छायामा गइसकेका थिए। माथि हिमालको हिउँ भने सुनौलोबाट गुलाबी हुँदै थियो। तल घरका चिम्नीबाट धुवाँ उठ्न थालेको थियो। दिनभरीको थाकान मेट्दै केही रमणीय दिृस्यका फोटो खिचीयो। त्यसपछि क्यामेरा तल राखेर रङ फेरिएका हिमाल हेरिरहेँ र मन आनन्दित भयो।
पाँचौँ दिन: खुम्बु हिमनदीको काखमा
बिहान जौको सातु र लजको खाजा खाएर लोबुचेतिर लाग्यौँ। फेरीचेको माथील्लो भागको रमणिय दृस्यबलोकन गर्दै जादा सामुन्नेमा थुक्लाको उकालो ठाडियो। माथि पुग्दा थुप्रै पदयात्री विश्राम गरिरहेका थिए। त्यही बाटोमा काठमाडौंमा चिनजान भएका प्रकाशजीसँग भेट भयो। त्यति माथि परिचित अनुहार देख्दा केहीबेर अडिएर गफ गर्न मन लागिहाल्यो।
लोबुचे पुग्दा दिउँसोको करिब एक बजेको थियो। लन्च गर्दैगर्दा भोलिपल्टदेखि हिउँ पर्न सक्ने खबरबारे छलफल गर्यौँ। त्यही दिन आधार शिविर पुग्ने निधो गरेर दुई बजेतिर अगाडि बढ्ने निधो गरियो। गोरकछेप कटेपछि ढुङ्गा र बरफबीच बाटो छिचोल्दै आधार शिविरतर्फ अघि बढियो। कतै अघि बढ्न खुला ठाउँ भेटिन्थ्यो, कतै एउटा पाइला कहाँ टेक्ने भनेर हेर्नुपर्थ्यो। म बेलाबेला टाउको उठाएर वरिपरि हेरिन्थ्यो। फेरि ध्यान अगाडिकै ढुङ्गामा फर्किन्थ्यो।
घाम अस्ताउनुअघि सगरमाथा आधार शिविर पुग्यौँ। करिब ५,३६४ मिटर उचाइमा खुम्बु हिमनदीमाथि रहेको यो ठाउँमा आरोहणको सिजनमा सगरमाथा चढ्ने टोलीले शिविर बसाल्छन्। वर्षौंदेखि एकपटक पुग्ने रहर गरेको ठाउँमा उभिएको थिएँ। मनले चाहिँ आफू साँच्चै त्यहाँ आइपुगेको कुरा पत्याउन केहीबेर लगायो।
मेरो आँखा धेरैबेर बरफमै अडियो। कतै बरफ चट्टानझैँ ठाडो उठेको थियो, कतै ढुङ्गाको बीचबाट त्यसको सेतो सतह देखिन्थ्यो। बीचबीचमा गहिरा खाडल थिए। तल ढुङ्गाको रङ धमिलिँदै जाँदा अग्ला हिमचट्टानमा दिनको बाँकी उज्यालो अझै देखिन्थ्यो। त्यही उज्यालो हेरिरहँदा नाम्चेको उकालोमा सास फेर्न रोकिएका बेला र लोबुचेमा आजै पुगौँ कि भनेर चार जना बसेर गरेको सल्लाह सम्झिएँ।
वरिपरिबाट नजर हटाएर साथीहरूतिर हेर्दा उनीहरूका अनुहारमा पनि उस्तै खुसी देखेँ। हामीले सँगै फोटो खिच्यौँ। त्यो फोटो हेर्दा अहिले पनि सबैभन्दा पहिले त्यही क्षण सम्झन्छु, जब चारै जनाले एकअर्कालाई हेर्यौँ र आफूहरू साँच्चै सगरमाथाको काखमा आइपुगेको खुसी साट्यौँ।
फर्कने बेला अँध्यारो भइसकेको थियो। आउँदा वरिपरि हेर्दै आएको त्यही बाटोमा अब अगाडिको ढुङ्गासमेत ठम्याउन गाह्रो भयो। डर पनि लाग्यो, राति लोबुचेको मदर अर्थ होटलमा पुगेपछि मात्रै दिन कति लामो रहेछ भन्ने महसुस भयो।
छैटौँ दिन: यस दिन कुनैपनि अवस्थामा हामी हिमालको तल्लो तटीय क्षेत्रमा पुग्नै पर्ने बाध्यता
बिहानै लोबुचेबाट तल झर्यौँ। फेरिचे हुँदै तेङ्बोचे पुगेर हल्का खाना खायौँ र फेरि ओरालो लाग्यौँ। माथि खुला पाटनमा हिँडेका हामी तल झर्दै जाँदा फेरि जंगल र खोलाको नजिक पुग्यौँ। बीच बाटोमा पानीले भेट्यो। त्यस दिन झन्डै २५ किलोमिटर हिँडेका रहेछौँ।
नाम्चेमाथिको शेर्पा पानारोमा होटल पुग्दा हामी निकै थाकेका थियौँ। सञ्चालक मेरा पुराना साथी हुन्। काठमाडौंमै भेट हुँदा उहाँले एक रात आफ्नो होटलमा बस्न बोलाउनुभएको थियो। तातोपानीले नुहाएर साँझ खाना खान बस्दा अब उठेर कतै हिँड्नु पर्दैन भन्ने कुराले नै आनन्द दियो। दिनभरि पानीमा हिँडेर साँझ पुरानो साथीको ठाउँमा पुग्नुको मजा त्यही दिन थाहा भयो।
सातौँ दिन: हिउँले दिएको फुर्सद
बिहान उठ्दा होटल वरिपरि सेताम्मे थियो। अघिल्लो साँझ पानीमा आइपुगेको ठाउँलाई रातभरि परेको हिउँले फेरिदिएको थियो। हिमाल बादलमा छोपिएका थिए। बाहिर पानी र हिउँ परिरहेकै थियो। हामीले त्यस दिन होटलमै बस्ने निर्णय गर्यौँ।
अघिल्ला बिहान उठ्नासाथ आज कहाँसम्म पुग्ने भन्ने कुरा हुन्थ्यो। त्यस दिन केहीबेर बाहिर निस्केर हिउँ खेल्यौँ। चिसो लागेपछि फेरि न्यानो कोठामा फर्कियौँ। नौ दिनको यात्रामा कुनै गन्तव्य नतोकी बिताएको दिन यही एउटा थियो।
आठौँ दिन: रेनकोटमुनि झरना हेर्दै
बिहानै निस्कने सोच थियो। पानी परिरहेपछि एघार बजेतिर रेनकोट लगाएर नाम्चे हुँदै तल झर्यौँ। जाँदा उकालोमा सास फेर्न अडिएका कतिपय ठाउँमा फर्कंदा झरना हेर्न अडियौँ। माथिबाट झरेको पानी कतै कालो पाखामा सेतो धर्सोजस्तो देखिन्थ्यो, कतै खोलासम्मै आइपुग्थ्यो। उही बाटो पानी परेपछि कति फरक देखिने रहेछ। त्यो रात फाक्दिङमै बस्यौँ।
नवौँ दिन: काठमाडौं फर्कँदा
१ नोभेम्बरको बिहान आठ बजेतिर फाक्दिङबाट निस्केका हामी दिउँसो बाह्र बजेतिर लुक्ला पुग्यौँ। खराब मौसमले फर्कने तालिका फेरिएको थियो। उडान पर्खँदै नजिकैको रेस्टुरेन्टमा खाना खायौँ। साँझ पाँच बजेपछि जहाजले लुक्लाको त्यही छोटो रनवे छाड्यो। केहीबेरपछि हामी काठमाडौंमा थियौँ।
घर फर्केर यो यात्रा सम्झँदा आधार शिविरमा खिचेको फोटोसँगै अरू दृश्य पनि मनमा आउँछन्। झोला खोलेर साथीहरूसँग बाँडेको सातु, दिङ्बोचेमा गुलाबी हुँदै गएको हिमालमुनि चिम्नीबाट उठेको धुवाँ, अनि हिउँ परेर कतै हिँड्नु नपरेको नाम्चेमाथिको बिहान। तीमध्ये केही क्यामेरामा छन्। केही सम्झन चार जनामध्ये कसैले बाटोको एउटा कुरा कोट्याइदिए पुग्छ। कुरा गर्दै जाँदा हामी फेरि त्यहीँ पुग्छौँ।
